Türkiye’nin hazin tablosu

Bir okurumuz gazete.red için İtalya ve İran’daki vaka ve ölüm oranlarına bakarak Türkiye koronavirüs beklenti tablosu hazırladı. Tablonun önüne de herkesin anlayabileceği bir bilgilendirme notu yazdı. Manzara hiç iç açıcı değil… Bir ayda 1 milyon vakaya ulaşılabilir…

  • T. AKMAN

Dünya Sağlık Örgütü’nün açıkladığı risk grubunun ortasında olan anne babam için endişelenmekten yola çıkarak, Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Alpay Azap beyefendinin “Hong Kong, Singapur olma şansımızı kaybettik. Bundan sonra tüm enerjimizi İtalya olmamaya harcamalıyız.” sözlerini duyar duymaz, “yahu Allah korusun, bir İtalya bir İran olursak halimiz nasıl olur acaba” dediği an oluşturduğum ekteki tabloda Türkiye’de bu hastalığın seyri sonucu çıkacak bilançoyu kabaca görmeye çalıştım.

Üç gün önce tabloyu yakın çevremle paylaştığımda herkes bilim-kurgu diye bakarken, arka arkaya üç gündür tablonun iyimser bile kaldığını görünce bu basit projeksiyon oldu sana acı gerçeğin tablosu…

Veri kaynağım Sayın Sağlık Bakanımız ve tek basamaklı başlangıç saylarında ufak değişikliklerle https://www.worldometers.info/coronavirus/; tablodaki kırmızı rakamların hepsi matematiksel (istatistiksel demiyorum, basit dört işleme dayalı; sadece nüfusun yaşına ve sigara içen nüfus oranlarına göre bir iki katsayı var işin içinde ama o da parmak hesabı) modelleme, gerçek olmayan ve gerçek olmasını istemediğimiz rakamlar.

Dediğim gibi sadece şahsım için oluşturulmuş bir tablo ve matematik harici bilimsel hiçbir yanı yok.

Nasıl okuyacağız bu tabloyu peki?

Tabloda önce İtalya’nın ilk günü kabul ettiğim 15/02’den başlayan İtalya’ya ait vaka/vefat rakamları var; daha sonra 18/02’den İran’ı başlattım zira İran da bizim gibi bir gün gecikmeyle duyurdu, nihayetinde 10/03’ten başlayan Türkiye rakamları.

İlk veri 10/03 imiş, 11/03 imiş değilmiş bir şey değişmiyor aslında başlarda çok yüksek hata payları olduğu için vaka sayılarının üç basamaklara çıktığı günleri milat almak daha doğru.

Böylece aynı satırları okuduğumuzda mesela bugün 21/03 tarih, bizdeki artış oranlarını İtalya’da 26/02, İran’da 29/02 rakamları ile interpole edebiliriz. Şu ana kadar da tutan (ve açıklanan sayıların altında kalan) bir formülle oluşan tabloda üç ayrı tahmin var.

İlk tahmin -ki en gerçekçisi- Türkiye’deki vaka/vefat sayılarını İtalya ve İran eğrilerinin ortalamasını alarak hesaplıyor.

Worst Case (Kötümser Durum) analizindeki iki sütunda Türkiye’deki gelişim eğrisinin de aynı hesaba katılması sonucu çıkan rakamlar mevcut. Nihayet Best Case (İyimser Durum) analizindeki iki sütunda da biraz daha iyimser ve beni biraz rahatlatan bir projeksiyon var. Yani bu akşam Sayın Bakanımızın açıklayacağı vaka sayısı ne yazık ki 999 civarı olacak, ne yazık ki 975’in altında olmayacak ve yine ne yazık ki dört basamaklı olma ihtimali mevcut gidişata göre çok çok yüksek…

Bu hiç kimseyi paniğe sürüklemek için değil, kendimi gerçeklere hazırlamak ve ailemi yakınlarımı evde kalmaya ikna edebilmek için oluşturduğum bir tablo.

Daha da fazla bir şey eklemeden umutla İtalya’da ve İran’da çan eğrisinin tepesine gelinmesini gözlüyorum.

İran’da alınan tedbirleri gerçekte izlemek çok zor, İtalya’yı daha rahat görüyoruz. Zaten yakın Avrupa ülkeleri çok benzer eğriler gösterecektir.

Bence çok geç kalındı; algı düşünüleceğine insanları eğitmek düşünülseydi çok daha iyimser olabilirdim ama yakın çevremdeki bazı doktorlar bile “ilacı var nasılsa rahat olun” diye saçmaladığı (başka sözcük bulamıyorum) için mesela tablodaki 1 Mayıs tarihine denk gelen en iyi durumda 68 bin 492 vaka/3 bin 107 vefat, en kötü durumda 995 bin 423 vaka/30 bin 903 vefat, normal eğride de 405 bin 018 vaka/17 bin 027 vefat rakamları beni şaşırtmıyor.

Mayıs ortasında milyonlarla vaka konuşmaya başlayacağımız, Haziran’da milyon vefattan bahsedeceğimiz bir projeksiyon var devamında.

Tabii ki bu rakamlar çok değişecek; bugün standart sapmayı hesaplamak bile çok güç. Vaka sayılarının değişeceğini öngörmüyorum, bu hızla giderse Haziran ayı sonlarında 55 milyon vatandaşımız bu virüsten hastalanmış olacak ama sağlık sistemimizin gücü ile vefatları düşük seviyelerde tutabilirsek (bkz. Almanya ve Güney Kore) Prof. Dr. Alpay Azap beyefendinin kastettiği umuda biraz yaklaşırız.

İşte iyimser, kötümser ve ortalama beklenti tablosu:

Son Haberler

Grev 205’inci gününde ama işçiler yalnız!

Yenibosna Yeditepe Tır Garajında faaliyet gösteren Samsun Çorum Nakliyat Ambarı (SONER AYDAR) işçilerinin işverenin sendika düşmanlığına karşı başlattığı grev 205'inci gününde, ancak işçiler yalnız! RED...

Korona testlerinde AKP’lilere kıyak!

Koronavirüs salgınıyla ilgili yeterli önlemleri almamakla eleştirilen AKP iktidarının koronavirüs testlerinde de kendilerine öncelik tanıdıkları iddia ediliyor! RED HABER - İstinye Devlet hastanesi çalışanı...

“Ekonomik refah” can alıyor!

Koronavirüs salgınında gerekli önlemleri almayan ve işçileri köle şartlarnda çalışmaya mecbur eden sermaye düzeni can almaya devam ediyor. İşçi örgütlerine göre Temmuz ayında en...

“Her yer korona, her yer sömürü!”

Koronavirüs salgını sermaye sahiplerinin işçiyi kâr hırsıyla nasıl acımasızca sömürdüğünü her gün açığa çıkarıyor! Vestel, Kumtel ve Dardanel fabrikalarında ölüm ve vakalar artarken işçiler...

Çok insan ölecek

Bugüne kadar yazdığım hemen her şey, sadece kötü senaryo dahilinde gerçekleşiyor ve bu beni çok üzüyor. T. AKMAN İnsana ne düşüneceğini şaşırtan, çok keyifsiz bir...