Korona’nın sırrı

Eskiden dünyaya yüz yılda yayılan mikrop şimdi bir kaç saatte kıtaları aşıyor.

  • CEM ASLAN

Bir zamanlar dünyadaki insan nüfusu bir kaç milyon seviyelerindeydi. İnsanlar küçük topluluklar halinde yaşar ve birbirleriyle çok seyrek temas ederdi.

Bugünkü ilaçlar ve aşılar yoktu. Fakat temas olmadığı için hastalık yapıcı mikrop ve virüsler de çok daha azdı. Yeni bir mikrop ortaya seyrek olarak çıkıyor, çıksa da yayılma imkanı bulamıyor, çıktığı yerde kalıyordu.

Hayvanlar daha evcilleştirilmemişti. Dolayısıyla öyle bir mikrop kaynağından da ‘yoksun’ idi insanlık.

Doğadan beslenirlerdi. Nüfusu kontrol altında tutan etmenler yiyecek miktarı, yırtıcı hayvanlar ve insanların birbiriyle çatışmasıydı.

İnsanın bağışıkllık sistemi işte bu koşullarda evrimleşti.

Sonra tarım devrimini yaptı insanlık, yerleşik hayata geçmeye başladı. Yeni topraklar tarıma açıldıkça nüfus yoğunluğu da arttı.

Buğday, mısır ve pirinç en temel üç besin kaynağı oldu. Medeniyetler bile bunlara göre isimlendirildi. Uzakdoğu için pirinç, Ortadoğu için buğday, Güney Amerika için ise mısır uygarlığı tanımları kullanılır oldu.

Bu üç temel besin arasında pirincin çok önemli bir özelliği vardır. Güney Asya’daki tarlaların hektar başına verdiği kalori diğer besin türlerine göre 2-3 kat daha yüksektir. Bu da Güney Asya’ya dünyadaki en yüksek nüfus yoğunluğunu sağladı.

Hayvanlar da tarımla eş zamanlı olarak evcilleştirildi. İnsan-hayvan teması da başka bir hastalık ve mikrop kaynağı oldu. İnsanın hayvanla teması etinden, sütünden, yününden, gücünden faydalanmaktan zoofiliye kadar gider. Tahıl depoları ise önemli hastalık kaynaklarından biri olan fareleri insanların yaşam alanlarına çekti. Fare ortada çok görünmez ama insanın en içli dışlı olduğu hayvandır. Sofranızdaki ekmekten biraya, içinde tahıl olan her şeye mutlaka dokunmuştur farenin biri.

Hayvanların evcilleştirilmesi ile tekerlek, yelken gibi buluşlar ticareti, dolayısıyla hastalıkların yayılmasını da körükledi. Mallar alavere edilirken arada mikroplar da kendi yolunu buluyordu. İlk kıtasal salgınlar görülmeye başladı.

2000’li yıllarda patlayan dünya ticareti ve turizm ise hepsinin üstüne tuz biber ekti!

Şimdi haritayı açın, Çin’in üstüne pergelinizi koyun ve Hint alt kıtasını da içine alacak şekilde bir daire çizin. Dünya nüfusunun üçte ikisi işte o daire içinde yaşar. Tarihte görülmemiş bir nüfus yoğunluğudur bu! Gözünüzün önüne şehir hayatı manzaraları getirin. Tıklım tıklım bir metro vagonunu, konser salonunu, stadyumu, çocukların doluştuğu sınıfları… Görülmemiş bir temas sıklığıdır bu! Şimdi de marine traffic ve flight radar sitelerini açın, dünyadaki gemi ve uçak trafiğine bir göz atın. Görülmemiş bir mikrop yayımıdır bu!..

Ne zaman baktıysam bu sitelere aklıma “8 milyarlık bu dünya neden salgınlardan kırılmıyor?” sorusu gelmiştir. Eskiden dünyaya yüz yılda yayılan mikrop şimdi bir kaç saatte kıtaları aşıyor.

Corona salgınının arkasında komplo kuramcıları gibi karanlık bir odak boşuna aramayın. Bütün koşullar kıtasal salgınlara davetiye çıkarıyor. 90’larda okuduğum makalelerden hatırlıyorum, “21. Yüzyıl mikroplarla insanların savaşının yüzyılı olacak” öngörüleri vardı. Böyle bir dünyada doğal ve kaçınılmazdır ve bugün olan tam da budur.

Bunu öngörmek için alim olmaya gerek yoktur. Gates Vakfı da tahmin eder, popüler bilime ilgili herhangi bir amatör de…

Son Haberler

Trump ateşe benzin döküyor

George Floyd’un gözaltında polis tarafından öldürülmesiyle Amerika’nın 75 büyük şehrinde başlayan protestolar altıncı günde büyüyor. Pek çok şehirde sokağa çıkma yasağı ilan edilse de...

Sen neymişsin be Burhan?!

İranlı uyuşturucu baronu Naci Şerifi Zindaşti ile ilişkileri fotoğraf ve HTS kayıtlarıyla ortaya çıkan eski AKP milletvekili "Prof-iterol" Burhan Kuzu’nun kendisini “hanım ağa” olarak...

Endişeli eşekler

"Endişeliymişmiş. Sanki Paris'te, New York'ta iki tane de dikili ağacı var!.." CEM ASLAN Türkiye'de küçük-büyük karışıklıklar oldu mu bazen Batı taraflarından gelen sesler duyarız; "Endişeliyiz,...

Twitter Trump’a posta koydu!

Twitter Trump'ın tweet'ini ayıplı ilan etti! Trump'ı delirtecek bir hareket... RED Haber - Twitter'dan, sosyal medyayı sansürlemek isteyen Trump'ı delirtecek bir hamle geldi. Başkan'ın tweet'ini...

Datça’yı yok etme kararı!

Ekonomide kendi altın çağını yaşayıp halkı açlık ve sefalete mahkum ederken memleketi de batırma noktasına getiren Saray iktidarı, gözü dönmüş bir şekilde doğa alanlarımıza...