Gazete REDGizemli yıldızın hikayesi…

Gizemli yıldızın hikayesi…

Adını, Nuh’un 969 sene yaşadığı iddia edilen büyükbabasından alan yıldızın hikayesi…

  • ÖNDER ŞAHİN

Dünya’dan yaklaşık 190 ışık yılı uzaklıkta olan bu yıldızın tılsımı tabii ki bu uzaklıktan mütevellit değildir. Bu yıldıza dair yapılan ilk çalışmalar sonucunda yaşının 14.5 milyar olduğu saptandı. İşte asıl tuhaflık da bundan sonra başladı; zira evrenin yaşı bile 13.8 milyar yıl!..

Yıldızın yaş ölçümü için uygulanan teknik, artı-eksi 800 milyon yıllık bir hata payı içeriyor. Bu da yıldızın evrenin oluşumundan hemen sonraki 200 milyon yıllık dönemde parlamaya başladığını göstermesi için yeterli. Fakat böylesi bile konuyu yeterince açıklığa kavuşturmuyor.

Normalde evrenin ilk dönemlerinde oluşan yıldızların aşırı büyük boyutlu, yani “şişmiş” devler olması gerekiyor (ömürlerinin son demindeki yıldızlarda olan ve Güneş’te de yaklaşık 4 milyar yıl sonra vuku bulacak vaziyet). Oysa bu, hemen hemen Güneş büyüklüğünde ve yeni yeni kırmızı dev aşamasına girmeye başlayan sıradan bir yıldız.

Yıldızımız böylesine imkânsız bir varlık gibi görünmesine karşın, kamuoyuna sunulduktan sonra yapılan araştırmalar “hata”nın nerede olduğunu gösterdi. Evet, Methuselah veya Metuşelah çok yaşlı ama sanıldığı kadar değil. Şöyle ki…

Bir yıldızın yaşını ölçebilmek için uzaklığını bilmemiz gerekir. Uzaklığını iyi hesapladığımız yıldızın gerçek parlaklığını da hesaplamamız kolay olur. Uzaklığını ve gerçek parlaklığını bildiğimiz bir yıldızın da kolayca yaşını hesaplayabiliriz.

Metuşelah örneğinde gördük ki Dünya’ya çok yakın olmasına rağmen bu yıldızın uzaklığı yanlış hesaplanmış; daha doğrusu yıldızın uzaklığı hesaplanamamış!

Katalog kodu HD 140283 diye de bilinen bu yıldızın uzaklığının hesaplanamamasının nedeni, yıldızın epey hızlı hareket ediyor oluşudur. Öyle ki hareket hızı bize göre saatte 800 bin km’nin üzerindedir. Paralaks yöntemi (özellikle Dünya’ya yakın gök cisimlerinin uzaklığını hesaplamada kullanılan matematiksel bir metot), yıldızın yerinin hızla değişmesi nedeniyle bu yıldıza uygulandığında yanlış sonuçlar veriyor.

Önce, Hipparcos uydusu ile yapılan hesaplama hatalı çıktığından Hubble Teleskobu’nun daha hassas araçlarıyla hesaplama yapıldı ama gene yanlış sonuca ulaşıldı. Dolayısıyla yıldızın yaşı, yanlış hesaplandı.

Bu defa kontrol için, yıldızın içerdiği elementlere tayf analizi yoluyla bakıldı (Bu konuyu daha önce yüzeysel şekilde irdelemiştim. Her element ışıma yoluyla kendini belli eder. Örneğin, hidrojen kırmızı-pembe tonlarında renk verir. Tayf analizi de ışığın kendi dalga boylarına ayrılması yöntemiyle yapılır).

Metuşelah çok fazla helyum, çok az hidrojen içeriyor. Yani yaşlanmaya başlayan bir yıldız; dolayısıyla bu boyuttaki bir yıldızın yaşının daha küçük olması gerekiyor. Dahası, yıldızda bol oksijen de var.

Bir yıldızda böylesi yüksek oranda oksijen bulunabilmesi, “Büyük Patlama”dan çok sonra oluşmuş olmasından ileri geliyor. Çünkü oksijen elementi, evrende sadece yıldızların çekirdeğinde üretilir ve o yıldızların ölümüyle uzaya yayılır. Oksijenin çekirdekte bulunması, hidrojen ve helyuma oranla daha ağır oluşundandır.

Bu oksijen, nebulalara karışıyor ve yeni yıldızların doğuş sürecine katılıyor. Sonuç olarak, Metuşelah en iyi ihtimalle evrenin oluşumunu müteakip ortaya çıkan ikinci kuşak bir yıldız. Evet, belki 10 milyar yaşından büyük ama 13-14 milyar da değil.

Şimdi bu yıldızın isim babasına gelelim: Metuşelah, özellikle dört büyük dini kitabın ilk üçünde adı geçen ve Nuh’un büyükbabası olarak söz edilen kişi.

Efsaneye göre, 969 yıllık ömrüyle Dünya üzerinde bugüne kadar en çok yaşamış insandır ki bu yüzden, evrende bilinen en yaşlı yıldıza onun adı verilmiştir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Salgın vurgunculuğu

90 yaşına kadar günü olan adam 60'ında ölüdüğünde 30 yıl boyunca devletler bu masraflardan kurtulmuş olacak. Edilen kârı hesaplayın! ...

Menzil, köy ve cemaat – 6

Menzil tarikatının hikayesi altıncı bölümle devam ediyor... YUNUS BAKİHAN ÇAMURDAN Abdülbaki Erol’un 1993’te başlayan şeyhliğiyle, Menzil cemaati bugün de sürdürdüğü...

Çöküş…

Kapitalizmle birlikte burjuva siyaseti de çöküyor… FİKRET BAŞKAYA “Bu ancak şu anlama gelebilir: Oradan çıkmak için yol yok değil...

Menzil, Köy ve Cemaat -5-

Devleti adım adım ele geçiren tarikatın ibretlik öyküsü... Beşinci bölüm... YUNUS BAKİHAN ÇAMURDAN (Ön not: Yazının ilk beş bölümünün bağlantılarına...

RED Arşiv

RED Sosyal

24,821BeğenenlerBeğen
17,104TakipçilerTakip Et
1,360AboneAbone Ol