Evrendeki en tuhaf 12 – II

Geçtiğimiz günlerde ilkini yayınladığımız evren tuhaflıklarının ikinci bölümü…

  • ÖNDER ŞAHİN

Uzay mefhumu şu sıralar gündemimizi hayli meşgul ederken biz, birilerinin güya ortaya koyduğu “pratik”ten uzak, teoriden devam edelim; ama bu kadar haşır neşir olduğum astronomi hatırına bir katkı sağlamamak olmaz, değil mi?

Demem o ki hazır fırlatma rampamız ve daha da önemlisi bir uzay üssü yoksunluğundan mustaripken çöpten yemek toplayan insanlarımızın mensuplarını “türkonot”, konteynerleri rampa, çöplerde gizli ve patlayıcı özellikli metan gazını da yakıt olarak kullanmak caiz midir?

Velhasıl… Sadede gelelim:

5) Uydulu Bir Uydu!

Bir uydudan daha iyi olan ne olabilir ki? Bir uydunun yörüngesinde dönen başka bir uydu! Sanal alemde buna “uydu-uydu” diyenler bile var. Aynı zamanda “alt uydu, uyducuk, torun uydu” gibi muzip adlandırmalar mevcut; ancak bahsedilen şey henüz sadece hipotezden ibaret.

Yakın tarihli çalışmalarsa bu konuda imkânsızın olmadığını iddia ediyor. Belki de astronomlar günün birinde yaklaşık iki yıl önceki “kara delik fotoğrafı”nda olduğu gibi damdan düşercesine tüm dünyayla paylaşılmaya değecek cinsten bir keşifle karşımıza çıkarlar.

6) “Karanlık Madde” Yoksunu Bir Galaksi

Karanlık madde… Buna Holywood tarzında lanet olsun dostum! dersek yeridir! Kendi başına irikıyım bir teze konu olabilecek niteliktedir.

Neden mi?

Madem bu başlıkta adı geçmesi itibarıyla konusu açıldı, bu gizemli vatandaşa bir ışık tutalım diyecektim ki ışığı yansıtmadığı aklıma geldi. Ayrıca, yığınla uzman bu meseleye kafa yorup da sınırlı miktarda sonuca ulaşabilmişken ben iğne ucu kadar dahi olsa bir şeyler aktarabilirsem ne mutlu!

Velhasıl, tüm evrenin dokusunda yüzde 23-25 oranında bulunduğu sanılmaktadır. Karanlık tabiri yanıltabilir; fakat bu adlandırma söz konusu maddenin hakikaten karanlık olmasından değil, şu anda var olan en gelişmiş cihazlarla bile görülememesinden ileri gelir.

Sıradan maddenin aksine başka maddelerle etkileşimine rastlanılmamaktadır. Birtakım atomik parçacıklardan ibaret olduğu düşünülmektedir. Peki, o zaman varlığından nasıl mı emin olunabiliyor sorusuna bilim insanlarının yanıt şu:

“Daldaki yaprak kımıldadığında bunu sağlayanın ne olduğunu göremeyiz; ama rüzgâr olduğunu biliriz.”

Dolayısıyla bu bilinmeyen madde tuhaftan da ötedir. Ancak araştırmacılar en azından bir şeyden emin ki o da karanlık maddenin her yerde olduğudur! Bu yüzden bir astronom ekibi, Mart 2018’de gördükleri, neredeyse hiç karanlık madde içermeyen garip bir galaksi üzerinde kafalarını kaşıyorlardı. Çünkü çok daha evvel komşu gökada Andromeda’yı gözlemleyen başka bir kozmolog topluluğu, klasik (Newtoncı) fiziğin yasalarına aykırı şekilde galaksi merkezine uzak yıldızların yakın olanlara nispeten daha hızlı döndüklerine tanık olunca âdeta şoka uğramış ve bunun müsebbibinin de karanlık madde olduğu öne sürülmüştü. Hattâ daha ileri gidilip galaksilerin görünen diskinin aslında onlardan çok daha büyük bir “karanlık madde okyanusu”nda yüzdüğü de vurgulanmıştı.

Daha sonraki birtakım çalışmalar, bu göksel tuhaflığın aslında karanlık madde içerdiğini söylese de yukarıda bahsettiğim ilk bulgular, karanlık maddenin hiç var olmadığını savunan bir teoriye sahip çıkanlara paradoksal olarak “özgüven” getirdi. İşin içinden çıkabilirlerse aşk olsun diyeceğimiz gökbilimcilere RED ailesi olarak bir de zihin açıklığı diliyoruz!

7) Esrarengiz Yıldız

ABD’nin Louisiana Eyalet Üniversitesi‘nden gökbilimci Tabetha Boyajian ve meslektaşları, Ekim 2015’te KIC-846285 olarak bilinen yıldızı ilk gördüklerinde tabiri caizse afallamışlardı. Tabby’nin yıldızı lakaplı nesnenin parlaklığı düzensiz aralıklarla ve sıra dışı süre uzunluklarında, bazen yüzde 22 oranında düşüyordu. Yıldızın enerjisini soğurup kullanma gayesiyle imâl edilmiş yabancı (Dünya dışı) medeniyet ürünü bir mega yapı olasılığı da dahil olmak üzere farklı teoriler ortaya atılmıştı.

İlkin, zamanının çığır açan Sovyet astronomu Nikolay Kardaşev’in 1964’te geliştirdiği Uygarlık Ölçeği akıllara gelmişti; zira onun deyimiyle bu durum, Tip-2 medeniyete, yani örneğin, o varsayılan yabancı hayat formu bizimki gibi bir yıldız sisteminde yaşıyor olsa ebeveyn yıldızını ve enerjisini istediği yönde kontrol edebilmesine imkân tanıyacak gelişmişliğine işaret etmekteydi.

Lâkin günümüzde çoğu gökbilimci, yıldızın kararmasına onu çevreleyen anormal bir toz halkasının yol açtığına inanmaktadır.

8) Yüksek Gerilimli Hyperion

Güneş sistemindeki en tuhaf uydu unvanı birçok göksel nesneye gidebilir. Örneğin, Jüpiter’in aşırı volkanik Io’su veya Neptün’ün İzlandavari gayzer püskürten Triton’u…

Ancak en garip görünüşlerden biri, Satürn’ün, bizim Ay’ımız gibi, çok sayıda kraterle bezeli süngertaşını andıran düzensiz bir kaya olan Hyperion’a hastır. 2004-17 yılları arasında Satürn ve uydularından oluşan sistemini (Satürn’e rekor sayıda -82- irili ufaklı uydusuyla bir sistem demek yanlış olmaz) ziyaret eden NASA’nın Cassini uzay aracı, Hyperion’un uzaya akan statik elektrikli “parçacık ışını” ile yüklü olduğunu da keşfetmiştir.

Önceki İçerikÖteki

Son Haberler

Evrendeki en tuhaf 12 – II

Geçtiğimiz günlerde ilkini yayınladığımız evren tuhaflıklarının ikinci bölümü... ÖNDER ŞAHİN Uzay mefhumu şu sıralar gündemimizi hayli meşgul ederken biz, birilerinin güya ortaya koyduğu “pratik”ten uzak,...

Öteki

Dünya öykü gününde... ÖZGE DOĞAR Adam kırışmış sert elleriyle kürek çekmeye utanıyordu. Küreğin sert darbesi pürüzsüz denizin canını acıtacak diye korkuyordu. Deniz kadın gibiydi. Yumuşak...

İzmir’de hortum dehşeti

İzmir'de bu gece hortum meydana geldi. Otomobiller ters döndü, tekneler parçalandı. RED TV - İklim değişikliğinin etkileri Türkiye'ye şaşırtıcı biçimde yansıyor. Ege'de hiç alışık olmadığımız...

Faşizmin bisikleti ve “biz”…

Faşizm bir bisiklettir, sürekli pedal çevirmek zorundasınız. Pedal çevirmediğiniz takdirde bisikletten düşersiniz. Onlar da bunu yapıyor. Peki biz ne yapacağız? ÖZGÜR TOPSAKAL Türkiye siyaseti her...

‘Ülkücü Nihat’ nasıl delirdi?

Sivilceleri yeni patlamış ergendik. Gazete bayiine gider, "Bir Playboy bir de Leman ver" derdik... CEM ASLAN 90'larda LeMan'daki yazıları ile tanıdık. Yazılarını dergiye sığdırmak için...