Astronomik yanılgılar – III

Evrenin bilinmeyenleri ya da yanlış bilinenleri ile ilgili enteresan bilgilere devam ediyoruz…

  • ÖNDER ŞAHİN

“Uzay Sonsuz Bir Boşluktur”

Uzayın sonsuz hattâ boşluk da olmadığı artık uzun süredir tartışılagelen bir konudur. Yıldızlararası boşluksa aslında boşluk değil, genellikle düşük yoğunluktaki hidrojen (evrendeki en yaygın element) gazı içermektedir. Ayrıca bu boşluk yoğunluk sırasına göre KARANLIK MADDE, KARANLIK ENERJİ ve diğer tüm gök cisimleriyle doludur. Sözgelimi, bir odanın tüm havasıyla birlikte içerisinde bulunan atomlar da tahliye edilse bile kalanın tam anlamıyla bir boşluk olmayabileceği üzerine kuantum fizikçileri halen kafa yormaktadır.

“Dünya’nın Yörüngesindeki En Ufak Bir Sapma, Donmaya veya Kavrulmaya Yol Açar”

Ders kitaplarına yazılan abartılı bir cümle sonucu koca bir nesil gezegenlerin milimetrik hesabı “umursadığını” sanarak büyüdü! Dünya, yıllık hareketi süresince Güneş’e milyonlarca kilometre yaklaşıp uzaklaşır. Gezegenimiz, Güneş’e en uzak konumdayken (4 Temmuz) aradaki mesafe yaklaşık 152 milyon kilometre, en yakın konumdayken (3 Ocak) ise takriben 147 milyon kilometredir. Milimetre bir yana, aradaki fark 5 milyon kilometredir! Bildiğim kadarıyla bu saçmalık özellikle din derslerinde halen sürüyor. “Branşın değil, nereden biliyorsun?” dendiğini duyar gibiyim; fakat bugüne dek çalıştığım okullarda öğretmeni olmayan bir sürü derse joker misali girip çıkmam, bu konuda beni bilgi sahibi yapıyor.

“Yalnızca Satürn’ün Halkaları Vardır ve Uzayda Su Bulunmaz”

Satürn’deki kadar büyük ve göz alıcı olmadığından pek bilinmese de Jüpiter, Uranüs ve Neptün de halkalıdır. Zaten halka denen oluşumlar, gezegenlerin doğum aşamasında ortaya çıkan şeyler değildir. Kütle-çekim gücü büyük olan gezegenlerin etrafında gezegen haline gelememiş gök taşları, ufalanan uydu gezegenler, buzullar gibi cisimler gezegenlerin yörüngelerinde halka vaziyetine bürünür. Işık yansıtmazlarsa Satürn’ünkü gibi görünürleşemezler.

Öte yandan, uzayda su da BULUNMAKTADIR. Burada uzaydan kastın ne olduğunu irdelemek gerekmektedir. Başka gezegenlerde hattâ uydularda su molekülleri vardır. Su sıvı da olabilir, katı buz veya buhar biçiminde de… Bugüne dek bazı bulutsularda (nebula) da su molekülleri tespit edilmiştir; yani su, uzayda sanıldığı kadar nadir bulunan bir şey değildir.

Kızıl Yıldızlar, Mavilerden Daha Sıcaktır”

Renkler, astronomide günlük yaşamımızdaki anlamları düşünüldüğünde kafa karıştırıcı olabilir. Normalde kırmızı bir cismin daha sıcak olduğu düşünülür; çünkü ateş de kırmızıdır. Ancak yıldızları incelediğimizde kırmızı-kızıl renkte görünenlerin, beyaz veya mavi renkte görünenlere oranla daha soğuk olduğu bir gerçektir. Bu, ışığın enerjisiyle ilgilidir ve mavi ışığın enerjisi epey fazladır; dolayısıyla daha sıcak yıldızlardan yayılan ışık, mavi ve tonlarındadır. Bunu somutlamak gerekirse maviden mora doğru giden ışık dalgaları en kısa boylu ve en yüklü olanlarıdır; bir demir-çelik fabrikası ocağında, evlerde yemek pişiren ateşte veya çakmak alevinin alt kısmında görülen renk de mavidir zira sıcaklıkları olağanın üstündedir.

“Dünya’nın Güzergâhı Hiç Değişmez”

Gökyüzüne bakıldığında görülen her yıldız, gezegen veya uydu durmaksızın her saniye binlerce kilometre yol almaktadır. Dünya da buna dahildir. Gezegenimiz, Güneş etrafında dönerken yıldızımız da Samanyolu gökadasının merkezi etrafında dönmektedir. Güneş Sistemi’nin tümü de gökada içerisinde her saniye yol almaktadır, hattâ Samanyolu Galaksisi’nin kendisi, Andromeda gökadasına doğru hareket halindedir ki bir gün bu iki galâksinin birleşeceği öngörülmektedir; yani Dünya’nın uzaydaki güncel konumu, geçen yıl aynı gün, aynı saatte bulunduğu konumdan milyonlarca kilometre uzaktadır.

“Yıldızlar Kayar ve Çobanyıldızı Sahiden Bir Yıldızdır”

Daha önce yıldızların sabit olmadığını belirtmiştim; ama kaymadıklarını da ekleyeyim. Kayan yıldızların gerçek yıldızlarla uzaktan yakından alâkaları yoktur. Zaten onlar yıldız falan da değildir. Kayan yıldızlar, sadece tesadüfen yolları gezegenimizle kesişip en sonunda atmosferde yanan kaya parçalarıdır (meteorit).

Çobanyıldızı (nam-ı diğer Sabahyıldızı) denen gök cismi de esasında adıyla sanıyla Venüs gezegenidir.

“Işık Yılı Bir Zaman Birimidir”

Kafa karıştırıcı olsa da ışık yılı bir UZAKLIK birimidir. Kilometreler, astronomik uzaklıkları hesaplamaya yetmeyince gökbilimciler vakti zamanında daha pratik bir birim bulmuştur. Işık yılı, ışığın bir yılda aldığı yol demektir. Örneğin, evinizdeki tavan lambasını açtınız ve pencerenizden çıkan ışık uzayda hiçbir engelle karşılaşmadan bir yıl boyunca yol aldı. Yaklaşık 9.5 trilyon kilometreye (ışığın bir yılda gidebildiği uzaklık) karşılık gelen bu mesafe dahi söz konusu başka gökadalar olduğunda minnacık kalır!

Son Haberler

Tecavüzcünün bahanesi: “Oruçluydum…”

Evet, bu da oldu. Oruç tutmak çocuğa cinsel istismarda bahane yapıldı. Ve tecavüzcü müdür yardımcısı öğretmenliğe devam ediyor!.. RED Haber - Urfa’nın Bozova ilçesinde bir...

Virüs kalıcı etki bırakıyor

Koronavirüs geçiren birçok kişi kalıcı hastalık sahibi oluyor. RED Haber - Koronavirüs ile enfekte olan her 10 kişiden biri, enfeksiyondan kurtulduktan sonra haftalarca yorgunluk, kas...

Belgrad’da virüs eylemi

Belgrad'da ortalık karıştı, yenilenen karantina tedbirleri halkı sokağa döktü. RED Haber - Sırbistan’da COVİD-19 için karantina ilan edilmesi şiddetli protestolara neden oldu. Protestodaki öfkenin çoğu, güvenlik...

Feyzioğlu’dan rekor denemesi!

Baro başkanları ve avukatlar direnirken, Metin Feyzioğlu iktidarın paçalarına sürtünüyor ve bir rekor denemesi yapıyor! RED Yorum - Türkiye Barolar Birliği'nin (TBB) istenmeyen ama gerisini...

Eski Latin filmlerine dönüyoruz

Covid-19 Latin Amerika'nın yeniden yoksulluk ve şiddet batağına sürüklenmesine hız kazandırdı. RED Haber - Küresel nüfusun yüzde 8'ini barındıran ancak son Covid-19 ölümlerinin neredeyse yarısına...