Nicel kolaylaştırma, sermaye akışları ve bizim dolar angutları (I)

0

Bu bir pehlivan terfikasının ilk bölümü ve asıl konumuz emperyalizm ama önce bu Nicel Kolaylaştırma nedir onunla başlayayım. Ve uzunca sürecek bir yolculuktan sonra bizim dolar angutu emperyalizmi anlayamayanlara (konu üzerine bir önceki yazım şurada mevcuttur) geleyim.

Nicel Kolaylaştırma

Nicel Kolaylaştırma, 2011’de kardeşim Ahmet Öncü ile Birgün gazetesinde yazdığımız bir dizi makalemizde ABD’de adına Quantitative Easing (QE) denilen şeye verdiğimiz ad. Başkaları Türkçeye başka türlü çevirdi ama biz böyle çevirdik.

O zaman şöyle demiştik:

Nicel Kolaylaştırmanın ne olduğunu kısaca tanımlayalım. Bunun için ise, ABD’deki isimleri anlaşılamayacak denli kısaltma geleneğini takip ederek, biz de iki kısaltma yapalım: ABD Merkez Bankası’na oradaki kısaltılmış ismiyle Fed, ikinci Nicel Kolaylaştırmaya ise NK2 diyelim. ABD’de bizim NK2 dediğimize, QE2 deniyor. … NK2 aslında gösterdiğinden çok gizlediği ile anlamını kazanan bir terim. NK2, Fed’in ABD Hazinesi’ne uzun dönemli borç vermesinin saklı adı. Başka bir deyişle, NK2, Fed’in ABD Hazinesi’ne borcu … Hazine’nin piyasaya sattığı vadesi 5 ila 10 yıl arası borçları, bunları alıp satmakla kendisinin yetkilendirmiş olduğu Goldman Sachs, JPMorgan Chase ve benzeri dev yatırım bankalarından satın alarak vermesi. Fed, sonrasında ABD Hazinesiyle ortak müdahalesi olmasaydı ABD finansal sistemini çökerteceği tartışmasız kabul edilen 15 Eylül 2008, Lehman Brothers iflasını takiben, belki o zaman da ne yaptığını muhalif kesim anlayamasın ya da gelişmeleri izleyenlerin kafaları iyice karışsın diye, adını yine Nicel Kolaylaştırma koyduğu bir başka alım daha yaptığından, bu seferki Nicel Kolaylaştırma ikinci olarak anılıyor. Birinci Nicel Kolaylaştırmaya da bundan sonra NK1 diyeceğiz.”

Nicel Kolaylaştırmanın ne olduğunu daha sonra ayrıntılarıyla anlatacağım. Ama anafikir yukarıda yazılı olan Fed’in ikinci el piyasadan uzun dönemli (10 yıldan da uzun) ABD Hazine borcu alımı. Fed başta − NK1‘den önce − ikinci el piyasadan bir sürü ev borcu da satın aldı ama ona Kredi Kolaylaştırması (KK) ya da ABD’deki adıyla Credit Easing (CE) deniyor genellikle. KK‘yi NK1‘in bir parçası olarak görenler de var ve ben de öyle görüyorum.

Tabii iş NK2 ile bitmedi.  Arkasından NK3 de geldi ve şimdilerde NK4 gelir mi gelmez mi  tartışması yapılıyor.  Sözünü ettiğim üç NK şöyle:

  • NK1: Aralık 2008 − Mart 2010
  • NK2: Kasım 2010 − Haziran 2011
  • NK3: Ekim 2012 − Ekim 2014

Sıfır Faiz Politikası

Sıfır Faiz Politikası (SFP) İngilizcede Zero Interest Rate Policy (ZIRP) diye bilinir. Bir de Eksi Faiz Politikası (EFP) var ve onun İngilizce adı da Negative Interest Rate Policy (NIRP). Bunları da sonra anlatacağım.

ABD SFP‘ye Aralık 2008’de başladı ve politikayı Aralık 2015’e dek sürdürdü. Bugünlerde yeni ABD Başkanı Donald Trump (henüz başkanlığa başlamadığından ne olacağını tam da bilemediğimiz) iktisadi politikalarıyla 2017’de ABD’de enflasyonu yükseltir, Fed bu yıl faizleri üç-dört kez artırır diyen bazı şaşkınlar da var ama ben her zamanki gibi Fed bu yıl da faizleri artıramaz diyorum. Yıllardır böyle derim zaten. Herkes 2009’dan beri hemen her yıl Fed faizi bu yıl beş kez artırır, on kez artırır, vesaire, derken ben artıramaz diyordum ve topu topu son iki yılın Aralık aylarında ve her keresinde topu topu 25 baz puanı (%0,25) artırabildi.

Fed, 16 Aralık 2015’teki ilk faiz artımıyla, yani SFP‘yi bitirdiğinde, dünya finans piyasalarını neredeyse göçürüyordu ama eski ve politik yanlış bir Altan Erbulak şakasında olduğu gibi hakeme ayva attılar; hakem ayvayı yedi; ayva boğazına takıldı; hakem seyircilere bir de gazoz atın dedi; seyirciler bir de gazoz attılar; hakem gazozu açtı; kapağını kurcaladı; koşarak sahayı terk etti.

Hakeme anaaa, anaaa, Anadol çıktı.

Yeni hakem getirdiler.

Zaten ilk hakeme Anadol çıktığından kurtulundu.

14 Aralık 2016’da yeni hakemin yediği ayvadan sonra atılan gazozun kapağından ne çıktığını ise henüz bilmiyoruz. Çünkü yeni hakem şu aralar Noel tatili nedeniyle hala kapağı kurcalıyor ama son artışın çok ciddiye alındığını söylemek şimdilik zor. İlgili herkes bu artışı, hatta fazlasını, bekliyordu. Bu 25 baz puanlık artırışa güvercin artırışı dediler. Şahin artırışı değil.

Hani şahin yırtan, güvercin de yırtılandır ya.

Devamı gelecek tefrike.

CEVAP VER