Nevruz, Iğdır, Azeriler, Kürtler…

  • H. ŞAHAN

En baştan söyleyeyim, bu yazı nevruz bayramının tarihini ortaya dökmek ya da bunun üzerinden bir tartışma yaratmak için yazılmadı. Bu yazı, yıllardır beraber yaşayan Kürt ve Azeri halklarının neden aynı meydanda Newroz kutlaması yap(a)madığını incelemek ve bunun yapay sebebini bulmak için yazıldı…

Bugün 21 Mart, yani Nevruz bayramı. Türkiye’nin birçok yerinde coşku ile kutlanıyor, ancak diğer şehirlere nazaran Iğdır Newroz konusunda farklı ve bambaşka bir şehir! Her ilde olduğu gibi valilik belediye meydanında Nevruz kutlaması yapıyor ama diğer illerden farklı olarak Iğdır’da resmi kutlamaya sadece şehrin Azeri vatandaşları geliyor. Azerbaycan ve Türkiye bayraklarının en önde yan yana olduğu bir resmi yürüyüşten sonra, miting meydanına geçiliyor ve halk üzerinde pek tesiri olmayan, yüzde 90 Azeri vatandaşların katıldığı sönük bir kutlama yapılıyor.

AZERİ HALKI NEDEN NEVRUZDAN SOĞUDU?

Devlet tarafından yapılan törene sadece Azeri vatandaşlar gidiyor dedik ama bu da onların çok küçük bir bölümüne karşılık geliyor. Yani öğrenci, mecburen gelmek zorunda olan memur ve polisleri saymazsak, mitingde sivil halktan 100 kişi bulmak bile çok zor. Peki, neden Azeri halkı Nevruzdan soğudu? Bunun sebebi çok basit ve net; devletin propaganda amaçlı Nevruzu kontrolüne alması ve Azeri halkının çok büyük bölümünün oy verdiği MHP’nin, “Nevruz Türk bayramıdır” propagandasından başka bir şey yapmaması!

(Burada Azeri-MHP ilişkisine kısa bir şekilde değinmek istiyorum; Azeriler, kimi milliyetçilere göre Türk kökenli olsalar da, mezhepleri Şialıktır. Bilindiği gibi Türkiye’de Türk milliyetçiliği genelde Sünni-İslam sentezi ile yapılır ve o çevrenin Alevilere, Şiilere bakışı pek de olumlu değildir. Aslında başka bir yazıda daha uzun değerlendirilebilir ama şu nettir ki, Azerilerin MHP’ye oy vermelerinin tek sebebi kışkırtılan milliyetçiliktir!)

Devletin, hiçbir değeri olmayan kutlamasına ilgi göstermeyen Azeri halkı, Kürtlerin de milliyetçi aşırılıklarından dolayı HDP’nin şehrin öbür tarafından düzenlediği kutlamaya da gitmiyor. Evinde, mahallesinde gelenekleri ile kutlama yapan, yumurta boyayan, torpille eğlenen Azeri halkı, içindeki bir kısım şovenist ve ırkçı dışında hiçbir şekilde kendisini Kürtlerden ayrı görmüyor. Hatta bir zamanlar Azeriler içerisinde sosyalizmin yaygın olduğu söylenir ama işte devletin ve MHP’nin bazı şoven ve aşırıları kullanarak yaydığı milliyetçilik zehri ve Kürt milliyetçilerinin paralel yönde gelişen tavrı, Azeri halkını devlete mecbur bırakıyor.

KÜRTLER NE YAPIYOR?

Kürt milliyetçileri bir noktada hem haklılar, hem de haksızlar. Devletin Newrozu kontrolüne almak istediğini, bunu da Türk milliyetçilerinin kullanarak yaptığını söylemiştik. Azerbaycan-Türkiye bayrakları, iki ülkenin marşları, çalınan şarkılar, konuşmacılar ve daha bin türlü yapılan etkinliğin hiç birinde Kürdün K’si yok. Azerileri Sünni İslamcıları kullanıp, yavan törenlerle meydandan uzaklaştıran ve Nevruzdan soğutan devlet, Kürtleri ise yüzyıllardır yaptığı gibi görmeyerek Newrozdan uzaklaştırmaya, soğutmaya çalışıyor. Bu noktada Kürtler HDP önderliğinde şehrin öbür ucunda kutlama/miting yapıyor. Bu haklı oldukları taraf. Maalesef Azerilerin HDP gibi bir örgütlenmesi olmadığı için devlet tekelinden kurtulamıyorlar!

Haksız oldukları taraf ise yaptıkları aşırılıklar, sürekli Kürtçe müziklerin çalınması ve konuşmacıların bu minvalde söylemlerde bulunması. HDP, burada Türkiye genelinde yaratığı, “halkların partisi” iddiasının gereğini yerine getiremiyor ve milliyetçiliğin derin sularında kaybolup gidiyor.

Sonuç olarak; devlet Kürdü görmüyor, yokmuş gibi davranıyor. Azeriler içerisine ki, şoven ve faşistler devletin bu politikasına destek oluyor, geri kalan Azeriler ise Kürt milliyetçilerinin taşkınlıklarından dolayı HDP’nin kutlamasına gitmiyor ve böylece Nevruz kuru bir milliyetçilik şovu ve devlet töreninin ötesine geçmiyor!

KÜRT VE AZERİLER NEVROZU NEDEN BERABER KUTL(A)YAMIYOR?

Devlet! Ulusalcıların büyük bir palavrasıdır: “Türk kimliği etnik kökene dayanmaz!” Her Nevruz Azerbaycan bayrakları ile kutlama yapan devlet, algısındaki Türklüğün, etnik Türklük olduğunu net bir şekilde gösteriyor. İşin ilginç yanı, farklı bir ‘ulus’ yapısı düşündüklerini söyleyen ulusalcılar, bugün en ufak bir itiraz veya muhalif ses yükseltmiyor! Neyse. Kürtleri görmeyerek miting alanından uzaklaştıran devlet, Azerileri, törenin yavanlığı ve ‘resmiliği’ ile meydandan uzaklaştırıyor. Kürtler kendilerine ait bir örgütlenme olduğu için devletin restine restle karşılık verirken, Azerilerin, kendilerine ait zannetikleri MHP, resmi yapının bir kurumu olarak çalıştığı için devlete teslim olmak zorunda kalıyorlar.

Burada ‘neden iki halk beraber Newroz kutlayamıyor’ sorusuna verilecek cevaplardan biri de, Iğdır zenginlerinin oyunudur. O kadar sosyolojik tespit yaptık ancak bunun bir de ekonomik boyutu var; mesela Iğdır’da Türk milliyetçilerinin çok sevdiği Nurettin Aras ve AKP’nin, il genel meclis seçimlerinde hemen sonra iş kur kurallarına müdahale etmesi! Kürt ve Türk milliyetçi liderlerin, seçimden önce birbirlerine ırkçı hakaretler edip, belediyelerin yönetimini ortaklaştırması çok ilginçtir.

Sonuç olarak Iğdır’da Nevruz düzene karşı bir ayaklanma, mücadele bayramından çıkartılıp, ırkçı, şovenist ve devletçi törenlere dönüştürülmeye çalışılıyor. Burada en büyük görev HDP ve sosyalistlere düşüyor. Ekonomik olarak Kürt ve Azeri halkını birbirinden pek bir farkı yok. İki tarafın seçkinleri, zenginleri devletin eteğinde dolanırken, Kürt ve Azeri emekçiler milliyetçilik gibi yapay ayrımlarla bu bayramdan soğutulmaya çalışılıyor. Günde 12 saat çalışan, Kürt-Azeri inşaat işçisinin, hayatının geri kalanında da, milliyetçilik yapması isteniyor. Zenginler ise direnişe, mücadeleye dair bütün umutları, bayramları birer devlet törenine çevirmek için uğraşıyor. Iğdır bu oyuna gelmemeli.

Genelde bu yazıda, sosyolojik tespitler yaptım. Ekonomik boyutu ise aslında bu durumla çok alakalı. Hırsızlığın, sömürünün makyajı milliyetçilikle yapılıyor!

Not 1: Bir Newroz günü alçakça katledilen Kemal Kurt’a selam olsun!

Not 2: Bazı yerlerde Newroz bazılarında da, Nevruz yazdım. Bunu bilerek yaptım.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here